Meer lezen, veel mensen willen dat. Maar het drukke leven zit in de weg, om niet te spreken van alle afleiding. Herkenbaar probleem. Een paar dagen geleden hoorde ik een mooie oplossing: korte verhalen lezen tijdens je forens. Dat kan natuurlijk alleen als je met trein of bus forenst, maar dat deed deze lezer. Ik noem haar de forenslezer.
De forenslezer noemde een aantal voordelen van korte verhalen boven romans: in één of twee forenzen is een verhaal uit te lezen, je hoeft weinig te onthouden qua plot en personages. Handig na een lange werkdag. Daardoor is het makkelijk om in een leesritme te komen en te blijven. Een laatste tip van de forenslezer: je hoeft de verhalen in een verhalenbundel (meestal) niet op volgorde te lezen, dus kan je gewoon de eerste regels van een nieuw verhaal lezen en dan kiezen of je dat vandaag gaat lezen of een volgende.
Daarom in dit stuk een aantal aanraders, die aanzetten tot meer lezen.
De forenslezer en ik bespraken Aanklacht tegen onbekend van Hermine de Graaf, een heruitgegeven verhalenbundel uit 1987. De 11 verhalen zijn fragmentarisch en strak van compositie. De stijl is stug en lyrisch tegelijk. De spanning wordt opgebouwd doordat je als lezer mondjesmaat informatie krijgt en zelf veel mag invullen. De hoofdpersonages zijn bonkig, knokkend tegen de hobbels in hun leven, maar zorgzaam voor diegenen die van hen afhankelijk zijn. Hun schoonheid is die van de landschappen die De Graaf beschrijft: koud, Hollands, open, onherbergzaam, schitterend. Maar als je teveel achter elkaar leest dan kruipen de harde levens van de meisjes die De Graaf beschrijft onder je huid. Dan neemt somberheid het over. Ideaal om telkens eentje in de trein te lezen.
Of bij het wachten op een date, in de wachtkamer van de dokter, op een terrasje in de zon…
Een vroege korte-verhalenliefde van mij is Belcampo, die ik las voor mijn lijst. De verzameling Bevroren vuurwerk pak ik nog regelmatig uit de kast. Mijn lievelingsverhaal, Het verhaal van Oosterhuis, begint ook in de zon op een terrasje. Het bekendste verhaal is Het grote gebeuren, over het einde van de wereld, de Dag des Oordeels, die plaatsvindt in Rijssen. Rijssen is de plaats waar die andere goeie Nederlandse korte-verhalenschrijver, Rob van Essen, ook opgroeide. Hij won ooit de tweejaarlijkse Biesheuvelprijs voor de beste korte-verhalenbundel voor zijn bundel Hier wonen ook mensen.
Van Essen trad op tijdens het literaire festival Het Grote Gebeuren in Groningen, februari jongstleden. Hij nam deel aan een programma over de invloed van Belcampo (die jaren in Groningen woonde) op hedendaagse schrijvers. Tussen de romans van Van Essen en de verhalen van Belcampo is een duidelijke lijn te zien, maar de verhalen van Van Essen zijn realistisch, haast droog en registerend, en daardoor vaak ironisch komisch. De korte verhalen van Belcampo zijn haast fantasy. Telkens wordt een gedachte-experiment doorgevoerd tot in de uiterste consequenties, tot een nieuwe absurde wereld is geschapen.
Tijdens het programma werd de conclusie getrokken dat Belcampo eigenlijk geen echte navolgers heeft in de hedendaagse literatuur. Ik voelde me niet geroepen om me vanuit achter uit de zaal met het gesprek te bemoeien, maar ik dacht: Roos van Rijswijk! Roos van Rijswijk! In haar fijne verhalenbundel De dwaler laat ze situaties ontaarden in fantasy als het verhaal daarom vraagt. Haar verhalen lenen zich uistekend voor onderweg lezen, omdat ze zeer verschillen in lengte. Voor elk overbruggingsmoment een verhaal.
Tot slot nog een tip voor een verhalenbundel, die ik nog op mijn verlanglijstje heb staan: Goudjakhals van Julien Ignacio. Die bundel won onlangs de Biesheuvelprijs van dit jaar. Ignacio schrijft helder en boeiend, weet ik van zijn debuutroman. Ik ben benieuwd naar zijn werk op de korte baan.
Misschien valt het op dat ik alleen Nederlandse auteurs heb genoemd. Bewust. Korte verhalen is een slecht verkopend genre, terwijl het een goede oefening is voor schrijvers en sommige schrijvers excelleren juist op de korte baan. Daarom: lees meer en lees meer Nederlands. Koop een korte verhalenbundel en lees hem overal.